تحلیل BNPL در جهان و ایران | آینده خرید اقساطی بدون بهره
مقایسه روند جهانی BNPL (خرید اکنون، پرداخت بعد) با بازار ایران، معرفی شرکتهای ایرانی فعال و بررسی فرصتها و چالشها در کشور.
فناوری BNPL (خرید اکنون، پرداخت بعد) در سالهای اخیر به یکی از بزرگترین ترندهای مالی در جهان تبدیل شده است. انعطافپذیری این مدل پرداخت باعث شده تا مصرفکنندگان بتوانند خریدهای خود را بهصورت اقساطی و بدون بهره انجام دهند.
در ایران نیز بهدلیل رشد تجارت الکترونیک و نیاز مشتریان به پرداختهای آسانتر، خرید اقساطی آنلاین و خدمات مشابه BNPL در حال گسترش هستند. در این مقاله، روند جهانی BNPL و وضعیت آن در ایران را مقایسه کرده و شرکتهای ایرانی فعال در این حوزه را معرفی میکنیم.
روند جهانی BNPL
همانطور که در بخش قبل توضیح داده شد، بازار جهانی BNPL بهسرعت در حال رشد است. عواملی مانند افزایش خریدهای آنلاین، نسل جوان دیجیتالمحور و نیاز به انعطاف مالی موجب این رشد شدهاند.
آمار جهانی BNPL
- ارزش بازار BNPL در سال ۲۰۲۳: ۲۴۰ میلیارد دلار
- پیشبینی رشد سالانه تا سال ۲۰۳۰: ۲۶٪
- بازیگران اصلی: Klarna، Afterpay، Affirm و PayPal
بازار BNPL در ایران
در ایران، مفهوم خرید اقساطی بدون بهره سالهاست در قالب سنتی و از طریق فروشگاهها و لیزینگها انجام میشود. اما با گسترش فناوری مالی (فینتک) و افزایش خریدهای آنلاین، مدل BNPL دیجیتال در حال شکلگیری است.
دلایل رشد BNPL در ایران:
۱.افزایش فشارهای اقتصادی:
قدرت خرید مردم کاهش یافته و مدلهای اقساطی تقاضای بالایی دارند.
۲.رشد تجارت الکترونیک:
افزایش فروشگاههای آنلاین و نیاز به انعطاف در پرداخت.
۳.نفوذ فناوری مالی و استارتاپها:
ظهور استارتاپهای BNPL باعث شده این خدمات در دسترستر شود.
شرکتهای ایرانی فعال در حوزه BNPL و خرید اقساطی
در سالهای اخیر، شرکتهای مختلفی در ایران اقدام به ارائه خدمات مشابه BNPL کردهاند. برخی از بازیگران کلیدی این حوزه عبارتاند از:
۱. تالی
- مدل فعالیت: ارائه اعتبار بدون بهره برای خرید از فروشگاههای طرف قرارداد
- تمرکز: مشتریان بانکهای طرف قرارداد و فروشگاههای آنلاین
- ویژگی: پرداخت اقساطی کوتاهمدت
۲. ازکیوام
- مدل فعالیت: ارائه وامهای خرد و خرید اقساطی آنلاین
- تمرکز: همکاری با فروشگاههای آنلاین در حوزههای مختلف مانند لوازم خانگی، دیجیتال و بیمه
- ویژگی: فرایند سریع اعتبارسنجی و اقساط بدون بهره
۳. لندو
- مدل فعالیت: خرید اقساطی آنلاین از طریق ارائه اعتبار
- تمرکز: فروشگاههای آنلاین و خردهفروشیها
- ویژگی: همکاری با بانکها برای تأمین اعتبار و امکان پرداخت در چند ماه
۴. قسطا
- مدل فعالیت: ارائه کارت اعتباری برای خرید اقساطی
- تمرکز: خرید آنلاین و آفلاین از فروشگاههای طرف قرارداد
- ویژگی: تسهیلات بدون نیاز به ضامن و پرداخت اقساط بهصورت ماهانه
۵. دیجیپی (وابسته به دیجیکالا)
- مدل فعالیت: ارائه اعتبار خرید در پلتفرم دیجیکالا
- تمرکز: تسهیل خرید اقساطی کالاهای دیجیتال و لوازم خانگی
- ویژگی: دسترسی ساده برای مشتریان فروشگاه دیجیکالا
مقایسه BNPL جهانی و ایرانی
ویژگی BNPL جهانی و BNPL در ایران
بازیگران اصلی Klarna، Afterpay، Affirm تالی، ازکیوام، لندو، دیجیپی
مدل پرداخت پرداخت اقساطی بدون بهره اقساط با کارمزد اندک (برخی موارد)
اعتبارسنجی استفاده از هوش مصنوعی و دادههای مالی اعتبارسنجی سنتی و بانکی
حوزه فعالیت جهانی، چندین کشور عمدتاً داخلی و فروشگاههای محدود
انعطاف پرداخت بازههای کوتاهمدت و بلندمدت کوتاهمدت (۳ تا ۶ ماه)
فرصتها و چالشهای BNPL در ایران
فرصتها:
- نیاز بالای بازار: کاهش قدرت خرید و نیاز به روشهای اقساطی
- رشد فینتک: استارتاپهای ایرانی میتوانند با ارائه خدمات نوین سهم بازار خود را گسترش دهند.
- همکاری با بانکها: امکان تأمین اعتبار از بانکها برای ارائه خدمات به مشتریان
چالشها:
- ضعف در اعتبارسنجی: نبود زیرساختهای یکپارچه اعتبارسنجی برای مصرفکنندگان
- نبود قوانین مشخص: خلأ قانونی برای کنترل و نظارت بر خدمات BNPL
- ریسک نکول (عدم بازپرداخت): افزایش احتمال نکول در شرایط اقتصادی فعلی
مدل BNPL در ایران و جهان بهسرعت در حال رشد است و با توجه به نیاز بالای مصرفکنندگان به انعطاف مالی، این مدل میتواند بازار را متحول کند. در ایران، استارتاپهای فعال مانند تالی، لندو و ازکیوام در حال ارائه خدمات مشابه BNPL هستند.
برای موفقیت این مدل در ایران، نیاز به بهبود زیرساختهای اعتبارسنجی، توسعه همکاری بین فینتکها و بانکها و تصویب قوانین نظارتی است.
