فینتک چیست؟ چه کاربردهایی در زندگی ما دارد
فینتک (Fintech) یا فناوری مالی، فرآیند استفاده از تکنولوژی در حوزهی مالی و فرا رفتن از شیوههای سنتی است. به این معنا که از تکنولوژی برای پیشبرد اهداف مالی استفاده میشود و افراد و شرکتهای مالی میتوانند خدمات خود را با استفاده از تکنولوژی دریافت نمایند و ارائه دهند. بانکها، بیمهها و شرکتهای سرمایهگذاری جزء گروههاییاند که از سیستم فناوری مالی استفاده میکنند.
هنگامی که فین تک ظهور کرد، در ابتدا به فناوری بهکار رفته در سیستم های پشتیبان مؤسسات مالی مانند بانک ها اطلاق شد. از سال 2018 تا سال 2022، تغییری به سمت خدمات مصرفمحور صورت گرفت. فینتک اکنون بخشها و صنایع مختلفی مانند آموزش، بانکداری خردهفروشی، جمعآوری سرمایه، و مدیریت سرمایهگذاری را شامل میشود.
این روزها به دلیل گسترش فناوری، این حوزه پیشرفتهای جدیدی را تجربه کرده است و هر روز حوزهی جدیدی به صنعت فینتک اضافه میشود. با این حال پیشرفت فینتک تا حدودی وابسته به همهگیری کرونا هم بوده است؛ با شروع کرونا و مجازی شدن تمام حوزهها، هم زمینه و امکانات مجازی شدن گسترش یافت و هم افراد جامعه بیشتر به سمت انجام فعالیتهای خود به شکل مجازی رفتند؛ این مسئله سبب افزایش اعتماد افراد به فعالیتهای مجازی شد و ایدههای حوزهی فینتک نیز بیشتر پرورش یافتند.
فین تک چگونه کار می کند؟
در حالی که فینتک یک مفهوم چندوجهی است، میتوان به درک صحیحی از آن دست یافت. فینتک تراکنشهای مالی را برای مصرفکنندگان یا کسبوکارها سادهتر میکند و آنها را در دسترس و عموما مقرون به صرفهتر میکند. همچنین میتوان در امور شرکتها و مراکزی که از هوش مصنوعی، دادههای بزرگ و فناوری بلاکچین رمزگذاریشده برای تسهیل تراکنشهای بسیار ایمن در یک شبکه داخلی استفاده میکنند، از فین تک بهره برد.
به طور کلی، فینتک تلاش میکند تا فرآیند تراکنش را سادهتر و مراحل غیرضروری بالقوه را برای همه طرفهای درگیر حذف کند. به عنوان مثال، یک سرویس تلفن همراه مثل بلوبانک، به شما امکان می دهد در هر زمانی از روز به افراد دیگر پول پرداخت کنید و وجوه را مستقیماً به حساب بانکی مورد نظر آنها ارسال کنید. با این حال، اگر به جای آن پول نقد یا چک پرداخت کرده باشید، گیرنده باید برای واریز پول به بانک مراجعه کند.
مزایای حوزه فینتک
1- افزایش دسترسی
یکی از بارزترین ویژگیهای حوزه فینتک افزایش دسترسیهاست. با مجازی شدن تمام فرآیندهای مالی، افراد میتوانند فارغ از مکان و زمان، خدمات مورد نیاز خود را دریافت نمایند. بهطور مثال فردی در شهر شیراز یا هر شهر و روستایی دیگر میتواند خدمات مالیای را دریافت کند که در شهری دیگر ارائه میشود.
2- شفافیت سیستم مالی
در سیستم سنتی ارائهی خدمات بانکی، رانت نقش عمدهای ایفا میکرد، بهطور مثال هنگامی که فردی درخواست وام میکرد عمدتا اعطای وام براساس شناخت و اصولی غیربروکراتیک صورت میگرفت. در حالیکه در سیستم مالی نوین، شفافیت مالی وجود دارد و هنگامی که افراد درخواست خدمات مالی میکنند، این خدمات بدون پارتیبازی به ایشان ارائه میشود.
3- کاهش هزینهها
فینتک یا تکنولوژی مالی (Fintech) کمک کرده است تا هزینهی انجام معاملات مالی کاهش پیدا کند. این کاهش هزینهها هم مربوط به مالیات خدمات مالی و هم هزینههای جانبی همچون رفتوآمد و… میشود.
معایب فینتک
1- از بین رفتن حریم خصوصی
یکی از کارهایی که استارتاپهای حوزهی فینتک انجام میدهند جمعآوری دادهها و اطلاعات مربوط به افراد و ذخیرهی آن است؛ ذخیره شدن اطلاعات در فضای مجازی منجر به خطر افتادن حریم شخصی افراد میشود.
2- متزلزل بودن وضعیت اینترنت
حوزهی فینتک کاملا وابسته به اینترنت است و با توجه به شرایطی که اینترنت در کشور ما دارد و تحت تاثیر اتفاقات مختلف مختل میشود، تراکنشهای مالی نیز کاهش مییابد. همین مسئله حوزههای استارتاپی را دچار مشکل میکند و از طرفی مردم نیز به دلیل نگرانی قطع شدن اینترنت دیگر با اطمینان خاطر فعالیتهای مالی خود را انجام نمیدهند.
3- گسترش کلاهبرداریهای مالی مجازی
با گسترش حوزهی فینتک و افزایش فعالیت در این زمینه، موقیعت سوءاستفاده برای کلاهبرداران نیز فراهم میشود. برخی به نام راهاندازی استارتاپ حوزهی فینتک یا ارائهی خدمات مالی از دیگران کلاهبرداری میکنند.
فناوریهایی که فینتک را تقویت می کنند
فینتک عمدتاً توسط هوش مصنوعی، دادههای بزرگ و فناوری بلاکچین هدایت میشود، که همه اینها نحوه انتقال، ذخیره و محافظت از منابع مالی را کاملاً در بر میگیرند. به طور خاص، هوش مصنوعی میتواند بینشهای ارزشمندی در مورد رفتار مصرفکننده و عادات خرجکردن برای کسبوکارها فراهم کند و به آنها اجازه میدهد تا مشتریان خود را بهتر ارزیابی کنند. تجزیه و تحلیل دادههای بزرگ میتواند به شرکتها کمک کند تا تغییرات بازار را پیشبینی کنند و استراتژیهای تجاری جدید و مبتنی بر داده ایجاد کنند. بلاکچین، یک فناوری جدیدتر در امور مالی است که امکان انجام تراکنشهای غیرمتمرکز را بدون ورودیهای شخص ثالث را فراهم میکند.
نمونههایی از فینتک
1- کریپتوکارنسی و بلاکچین(Cryptocurrency and Blockchain)
بلاکچین و رمز ارزها از شناختهشدهترین کاربردهای فینتک هستند. کریپتوکرنسیها همانند پول در بین مردم به واسطهی صرافیهای رمز ارزی در چرخشاند. اهمیت بلاکچینها در حفظ و نگهداری اطلاعات و کاهش کلاهبرداریها است.
2- پرداختهای تلفن همراه
اکثر افراد بدون اینکه آگاه باشند در حال استفاده از فناوری مالیاند. یکی از رایجترین استفادهها از فینتک زمانی است که افراد کارهای مالی خود را با تلفن همراه انجام میدهند. انتقال پول، پرداخت قبوض و انجام سایرکارهای مالی از جمله فعالیتهایی است که بین همهی افراد وجود دارد. برنامههایی همچون آپ، جیرینگی، زرین پال، فون پی، مای ایرانسل، همتا، ریالو و مانییار جزء شناخته شدهترین برنامههاییاند که در حوزهی فینتک فعالیت میکنند.
3- بازار سهام
از آنجایی که افراد تمایل زیادی به حضور در حوزههای بورس دارند، متخصصان الگوریتمهای تحلیلگری را در حوزههای سرمایهگذاری و بورس طراحی کردهاند و افراد در تلفنهای همراه خود میتوانند مشاورههای مالی دریافت کنند. توسعهی برنامهی معاملات سهام توانسته است محبوبیت زیادی کسب کنند و افراد میتوانند تنها از طریق گوشی و با لمس دکمهها معاملات سهامی خود را انجام دهند.
4- بیمه
یکی ازحوزههای زیر مجموعهی فینتک، بیمه دیجیتال است که از آن با عنوان اینشورتک یاد میشود. در ایران بیمهی ازکی، بیمیتو، بیمه بازار، اینشورنس، آپ، بیمه ملت و بیمیلاین ذیل اینشورتک قرار میگیرند که خدمات مختلفی شامل بیمه خانواده، اتومبیل و … را ارائه میدهند.
فین تک چقدر ایمن است؟
احتمالا مجازی بودن انجام تمام فرآیندهای اداری حسی از ناامنی را در کاربران ایجاد میکند و همچنین فرصتی را برای کلاهبرداران فراهم میکند تا دزدیهای مالی انجام دهند؛ از این رو شاید برای خیلی از افراد این سئوال پیش آید که میتوانند به فناوری مالی اعتماد کنند یا نه و اینکه چگونه میتوانند از کلاهبرداریها بر حذر باشند؟
نمیتوان ادعا کرد که این فضاها امنیت صد در صدی را برای کاربران خود دارند اما کاربران میتوانند انتخاب کنند که تا چه حدی اطلاعات خود را در برنامههای مالی به اشتراک بگذراند و از این طریق تا حدودی امینت را برای خود فراهم کنند.
چه کسانی از فینتک استفاده میکنند؟
با توجه به تعریف و کاربردهایی که از فینتک برشمردیم به نوعی همهی افراد جزء مشترین فینتک محسوب میشوند. با این حال استفاده از فینتک منحصربه افراد نمیشود و گروهها و مشاغل بزرگتر را نیز در بر میگیرد اما این گروهها چه کسانی هستند و چگونه از این خدمات استفاده میکنند؟
1- (تجاری به تجاری) B2B
با ظهور فناوری فینتک مشاغل و شرکتها میتوانند تمام فعالیتهای مالی خود همچون دریافت وام را از طریق موبایل و دستگاههای هوشمند انجام دهند. همچنین با استفاده از فضاهای ابری و پلتفرمهای ارتباط با مشتری، شرکتها میتوانند با تاثیرپذیری از دادههای مالی سرویسها و خدمات خود را بهبود ببخشند.
2- (تجاری به مشتری) B2C
در این حوزه برنامههای بسیاری وجود دارد که خدمات کاربردیای را ارائه میدهد. برنامههایی همانند اپلپی این امکان را برای مشتریان فراهم میکند تا خدمات مالی همچون انتقال پول و… را انجام دهند و یا مشتریان با استفاده از برنامههای بودجهبندی میتوانند هزینههای مالی خود را مدیریت کنند.
شرکت های فین تک در ایران
اصلیترین دغدغه فعالین اکوسیستم استارتآپی ایران مسائل رگولاتوری و قانونی بوده و هست اما تاثیر خدمات مالی آنلاین باعث تسهیل خدمت رسانی به کاربران شده است. از شرکتهای معتبر فین تک در ایران میتوان به لندو، تاپ و فردابانک اشاره کرد.
چه آیندهای در انتظار فینتک است؟
با گسترش تکنولوژی، حوزهی مالی تحولاتی را در ارائهی سرویسها و خدماتدهی تجربه کرده است و با پیشرفت روزافزون تکنولوژی فعالیتهای مالی گستردهتری نیز ارائه خواهد شد. مشتریها خواهان استفاده از این فناوری هستند و شرکتها میتوانند از این شرایط سود ببرند و عدم سازگای با این شرایط میتواند منجربه شکست و خارج شدن از عرصهی رقابت شود.
حوزه تکنولوژی مالی در کشورهای دیگه واقعا در زندگی مردم جاری شده و ما خیلی بیشتر باید پیشرفت کنیم